Over Fair Science

Aanleiding voor het burgerinitief Fair Science zijn situaties waarin de wetenschap de werkelijkheid geweld aandoet. Dit kan bijvoorbeeld zijn het verzinnen van onderzoeksgegevens, het verdonkeremanen van onderzoeksresultaten, of het geven van een monopolie aan één hypothese en het uitsluiten van andere hypotheses. Er zijn vele misstappen mogelijk op de weg van de wetenschappelijke methode. Instanties belast met het bewaken van wetenschappelijke integriteit zijn niet in staat geweest deze situaties te voorkomen. Sommige situaties duren onverminderd voort en berokkenen maatschappelijke en persoonlijke schade.

Wetenschappelijke methode

De wetenschapstheorie laat stap voor stap de werkwijze van de wetenschappelijke methode zien. Van die werkwijze kan op velerlei wijze om persoonlijke of groepsredenen worden afgeweken, daarbij eerlijke wetenschap geweld aandoend.

Essentieel in de wetenschappelijke methode is de vraag die de wetenschapper zichzelf stelt en het antwoord dat hij van tevoren al in zijn hoofd heeft (hypothese). Van daaruit bouwt hij zijn experimenten op. Hij gaat waarnemen. Waarnemen is doorgaans een enerverend proces, want hier is de onderzoeker in nauw contact met de werkelijkheid. Tot slot probeert de onderzoeker te begrijpen wat hij heeft gezien, en dat resulteert in zijn conclusie. In zijn conclusie vergelijkt hij zijn waarnemingen met zijn hypothese. Bij elke stap in dit proces is eerlijkheid van groot belang.

Dit houdt in dat de wetenschapper open moet staan voor kritiek en voor andermans visie. Men mag niet aan bepaalde hypotheses de status van onaantastbaarheid en het alleenrecht toekennen. Hypotheses moeten gefalsifieerd mogen worden door andere, betere hypotheses. De hedendaagse wetenschap is zich dit echter onvoldoende bewust. Fair Science is nodig om het enthousiasme over het eigen onderzoek een plaats te geven binnen de grenzen van eerlijkheid.